De laatste vergadering van het algemeen bestuur van 2025 met een wissel van personen.

Willem van de Steeg - hoogheemraad - treedt terug als lid van het dagelijks bestuur en ook van het algemeen bestuur. Partij van de dieren stelt voor om Anjo … te benoemen als AB-lid. Dat gaat zonder slag of stoot daar de kieswet daar duidelijk in is. Vervolgens wordt ook voorgesteld om Anjo te benoemen als hoogheemraad en daarmee in het dagelijks bestuur.

De SGP en het CDA vragen zich af wat de afweging is om weer een 5e hoogheemraad te benoemen. We hebben immers nog ruim een jaar te gaan. De reactie is dat vijf partijen een brede coalitie vormen en dat het goed is om dit ook in het dagelijks bestuur vorm te geven.  Met andere woorden: Partij van de dieren hoort vertegenwoordigd te zijn in het dagelijks bestuur. Daar komt verder geen reactie op.

Dhr. Anjo Travaille wordt even daarna benoemd als dagelijks bestuurslid. De ChristenUnie feliciteert hem even later en Anjo geeft aan in de staten altijd fijn samengewerkt te hebben met de ChristenUnie. Nu dat is een mooie basis daar de samenwerking bij het waterschap ook goed is.

Onze dijkgraaf bedankt Willem van de Steeg met waarderende woorden waar bij het woordje ‘biodiversiteit’ met enige regelmaat valt. Dank Willem voor je inzet en betrokkenheid ook namens de ChristenUnie.

Dijkverbetering gekanaliseerde Hollandse Ijssel Noord
Christine Pleijsier trapt het debat af en zegt zeer te spreken over het voorstel om de dijk te verbeteren van de gekanaliseerde Hollandse Ijssel Noord. Ook de extra projecten (meekoppelkansen) horen daarbij. 
De Bokkenkade verbreden is belangrijk voor betere af- en aanvoer van het water, wat weer goed is voor de kwaliteit van het water. Het emissieloos bouwen helpt ons in vele opzichten.
De VVD denkt daar anders over. De extra projecten kosten veel geld en de vraag is of dit geld z’n waarde wel opbrengt. Zijn er geen andere manieren om meer effect te sorteren met dit geld?
De SGP gaat daarin mee en wil ook de kosten drukken.
Hoogheemraad Bert de Groot is duidelijk: laten we dit gewoon doen, daar we er nu aan het werk zijn. Niet uitstellen maar nu aan de slag. Duurzaamheid ergens buiten Nederland organiseren is niet wat we als waterschap willen. Laten we op onze eigen plek verantwoordelijkheid nemen.

Graverijwerende maatregelen Lekdijk
Het voorstel is om het werk van de bever te beperken, daar onze dijken worden aangetast. Door maatregelen te treffen voorkom je dat ze gaan graven in de dijken.
In het voorstel staat ook dat er hoogwatervluchtplaatsen gemaakt worden voor de bevers. De VVD vraagt zich of waarom dit nodig is. En zorg je er juist niet voor dat de bever op plekken komt en blijft waar je ze juist niet wil hebben.
De SGP vindt het ook niet nodig om die hoogwatervluchtplaatsen te maken. We hebben als last van de Wolf, de rivierkreeft en ook de bever. Waarom de bever alle ruimte geven, terwijl ze veel schade aanrichten.
De BBB is iets voorzichtiger. Laten we het experiment van de hoogwatervluchtplaatsen uitproberen en kijken of het werkt.
De Hoogheemraad voegt toe dat de hoogwatervluchtplaatsen bewezen effecten hebben met name als het gaat om te voorkomen dat de bevers verdrinken. Of het ook helpt tegen het graven in de dijken is nog niet bewezen. Een pilot door ons waterschap kan hierbij helpen.
Christine geeft aan dat de hoogwatervluchtplaatsen juist kunnen helpen om de bever naar de dijken te drijven bij hoog water. Daarmee voorkom je toch dat ze daar gaan graven als ze dreigen te verdrinken.

Beide voorstellen worden aangenomen en de bevers krijgen zelfs unanieme instemming.

De rondvraag is in trek zo aan het einde van het jaar.

• De stikstofdiscussie komt aan de orde. Gijs Stigter (BBB) staat achter de visie om het stikstofbeleid niet verder te verruimen. Dit vraagt om meer uitleg, maar het 2e kamer debat loopt nog - wachten we even af.
• Zijn we voorbereid op de uitval van waterzuiveringen bij hoog water of stroomuitval. Ja en nee. Er zijn maatregelen getroffen, maar of het genoeg is?

Het college komt met een leuke motie om het debat te verbeteren. Bert de Groot leest hem voor.
Samengevat: 1 AB lid krijgt de taak om een bespiegeling te geven over het verloop van  de AB-vergadering na de vergadering op de zeepkist.
Het AB is even onthand, want wat moeten ze hiermee.
We hebben toch al een stellingen van Spieksma (bestuurlijk vernieuwing)?
Hoe gaan we het AB-lid kiezen die de reflectie gaat doen op de zeepkist?
En hoe zit het met de wat minder mobiele AB-leden? Komen die wel op de zeepkist?
De motie wordt aangenomen.

De nestor geeft een reflectie over een jaar AB.

(Korte samenvatting)
Martin Jansen doet dit als bruggenbouwer.
Mooi om te zien dat er wordt samengewerkt - samen sterker.
Veel besluiten genomen zoals peilbesluit en over de KRW.
De dijkgraaf is opnieuw benoemd.
ICT had de aandacht en verandert de maatschappij en daarmee ook ons.
Een AI-gedicht kwam zo maar tevoorschijn.
Een blik vooruit vanuit de lange termijn agenda.
In 2026 zal er veel samengewerkt (moeten) worden.
En een wens om duidelijkheid en richting te krijgen van een nieuw kabinet.
Dat het algemeen belang centraal mag staan.
Extra aandacht voor weerbaarheid, een thema wat steeds meer aandacht vraagt en ook moet krijgen.
En dan de veranderingen in de geopolitiek.
Wat gaat er gebeuren en wat betekent dat?
Hoe gaat dat ons waterschap beïnvloeden?
Op naar 2026 met vernieuwde energie.

Waterschapsverordening
De waterschapsverordening is opnieuw vastgesteld en dat is vooral een actualisatie. Onze fractie dacht iets te zien waar we niet blij van werden, nl. dat de meldplicht wordt afgeschaft. Maar het gaat puur om het afschaffen van melden van het starten van activiteiten en niet van melden van incidenten. Dat is uiteindelijk geregeld in de voorschriften in de vergunning. Dat is voor ons geruststellend. Al blijft de situatie van handhaven op je eigen activiteiten dubieus, maar dat is hoe het is geregeld in Nederland. HDSR dient zich gewoon te houden aan de vergunningsvoorschriften.
link naar verordeningen

Onteigening dijkversterkingsproject Culemborgs Veer – Beatrixsluis
Als ChristenUnie willen we het liefst niet onteigenen, maar soms is het nodig als het op een andere manier niet lukt. Voor het dijkversterkingsproject hebben we als HDSR gronden nodig om het beheer van de dijk goed te doen. HDSR stelt alles in het werk om het via minnelijke schikking te doen. Lukt dit niet, dan wordt er onteigent. Dat doet altijd pijn.
We hebben met enige tegenzin ingestemd, daar we geen andere mogelijkheden waren.
We vonden het bijzonder dat de BBB-fractie niet aanwezig was deze vergadering.

Praagse methode
Om de kwaliteit van het water goed te kunnen volgen is er de zogenaamde Praagse methode. Deze methode biedt concrete handvatten om de gevolgen van te nemen maatregelen goed in beeld te brengen. Dit helpt om onze middelen efficiënt in te zetten voor schoner water. 
Samen met CDA, AWP en SGP hebben we een motie ingediend en deze is aangenomen.
link naar de motie

Tussen Wijk bij Duurstede en Amerongen

De komende twee jaar gaan ze aan de slag om de dijk te versterken tussen Wijk bij Duurstede en Amerongen. Dit is nodig om ons te beschermen tegen het water. De huidige dijk is niet sterk genoeg om het vele water tegen te houden. 
Tijdens de informatieavond op 18 en 26 juni wordt er nadere info gegeven. Op 18 juni was Jan Overweg er bij namens de ChristenUnie.
Het grootse risico op dit stuk is dat het water onder de dijk doorkomt. Om die reden worden er kunststof damwanden geplaatst.
De aanvoer van alle materialen gebeurt, vanzelfsprekend natuurlijk, over het water. Bij Gravenbol komt een ponton te liggen. Vanaf daar wordt het vervoerd over het land naar de plekken waar het moet zijn. 
De weg over de dijk dicht voor 1,5 jaar: september 2025 - maart 2027. Dit is nodig om de veiligheid te garanderen. 
Om het sluipverkeer in het omliggende gebied te voorkomen gaan er meerder wegen dicht, o.a. de amerongse wetering.
Op het plaatjes is te zien waar de wegafsluitingen komen.


Als ChristenUnie realiseren we ons dat dit impact heeft voor veel mensen in het gebied. Toch moet het gebeuren.
Het waterschap luistert goed naar de inwoners.
Op de informatieavond gaven ze duidelijke informatie en er kan op allerlei manieren meegedacht worden. Verbeteringen in het hele (mobiliteits-)plan zijn welkom en worden goed bekeken of het helpend is.
ook aan de schoolgaande kinderen is gedacht. Er komt een pendelbus die ze heen en weer brengt met de fiets.

Als ChristenUnie zullen we dit project nauwlettend volgen en horen we ook graag als er opmerkingen of klachten zijn.

Waterkwaliteit
Een groot onderwerp is de de kwaliteit van water. De afgelopen week is hier veel over gesproken en ook gemopperd. Het nieuws is nl. dat we de gestelde richtlijn in 2027 NIET gaan halen en dat wordt nu pas duidelijk. Waarom is daar niet eerder op ingezet? Is er kostbare tijd verloren gegaan? Wat gaat dit betekenen voor iedereen die in ons gebied woont? In de voorbereidende vergaderingen waren er heel veel vragen en was onvrede over de manier waarop het algemeen bestuur is geïnformeerd en betrokken bij alle partijen. In deze vergadering zijn de coalitiepartijen milder, maar de oppositie partijen blijven scherp. Het CDA wil zelfs de hoogheemraad onderwerpen aan een test; een KRW-test. En samen met ons en andere partijen wil ze graag een versie 2.0 van actieplan dat eenvoudiger is en zicht geeft op de effectiviteit van de maatregelen. Christine Pleijsier van onze ChristenUnie trapt af met de uitspraak dat er inmiddels geadviseerd wordt om maximaal 2 keer per week vis te eten, daar de kwaliteit van water slecht is. We zouden anders teveel verkeerde stoffen binnen krijgen. Hoe gaan we om met de schepping? De vraag stellen is hem beantwoorden. De partij ‘Natuur en Landbouw’ wil meer inzetten op de agrariërs en de natuurorganisaties. Het voorstel is dat hier op wordt bezuinigd, daar er weinig gebruik van wordt gemaakt van de beschikbare subsidie. Een motie blijft nog achterwege. De SGP, ChristenUnie en CDA willen een aanpak om de schade die rivierkreeften aanbrengen te verminderen. De landelijke overheid is verantwoordelijk, maar laten we daar aan meewerken. We leggen veel natuurvriendelijke oevers aan die veel geld kosten, maar die in een mum van tijd weer afgebroken worden door de rivierkreeften.

De partij van de dieren wil het leefklimaat van de vissen verbeteren door extra vispassages. Dit zou kunnen helpen voor de waterkwaliteit, maar directe beïnvloeding van de KRW lijkt er niet te zijn. Palingen zouden rivierkreeften kunnen opeten en dat is vanzelfsprekend heel interessant.

Reactie van Dhr. Gijs Stigter - Hoogheemraad
De Hoogheemraad gaat even figuurlijk op de knieën; hij wil het beter gaan doen door het AB meer in positie te brengen. Hier doet hij een toezegging op en die wordt genoteerd. Indirecte lozingen, bijvoorbeeld via de rioolwaterzuiveringen, zijn waarschijnlijk de oorzaak van de chemische stoffen in het water. Samen met de gemeenten en de provincie zet hij daar flink op in. Riooloverstorten zijn vergund aan de gemeenten en geven ook veel verontreiniging. Rivierkreeften worden beheerd door de beroepsvissers. Zij zijn bevoegd. Waterschap kan wel iets, maar dat kost veel geld.
Het ministerie is verantwoordelijk voor dit probleem en zij moeten de exoten bestrijden. Via de provincie komen er waarschijnlijk middelen beschikbaar. Voor de agrariërs en de natuurorganisaties is er extra budget beschikbaar als daar concrete maatregelen mogelijk zijn. De vispasseerbaarheid blijft onderwerp van gesprek. 

De motie over het tegengaan van schade door rivierkreeften wordt ingetrokken, daar het dagelijks bestuur onvoldoende mogelijkheden heeft en ziet.

RWZI Zeist
De rioolwaterzuiveringsinstallatie in Zeist moet vernieuwd worden om het water beter te zuiveren en de capaciteit moet worden vergroot. Hier is een groot bedrag mee gemoeid. Een flink bedrag, maar hard nodig om goed en gezond water te verkrijgen en grondstoffen terug te winnen (hergebruik WC-papier). Duurzaamheid wordt ook aan gedacht en ook aan de inpassing in de omgeving. Er komen zonnepanelen op en de natuurcompensatie moet geregeld worden. Op initiatief van het CDA wordt er en motie aangenomen om zicht te krijgen op de andere RWZI’s. Wat is er nodig om die ook op het juiste niveau te krijgen en wat gaat dat kosten. Alle partijen ondersteunen deze motie.

Om half twaalf sluit de voorzitter de vergadering. Na ongeveer 4 uur vergaderen, mogen we weer naar huis. We hebben het vertrouwen dat de besluiten van deze vergadering de kwaliteit van het water zal verhogen. Of het genoeg is, weten we niet, maar er zijn voldoende goede voornemens en het AB er is erop gebrand om nieuwe ontwikkelingen om te zetten in concrete acties. 

Het was een wat uitgelaten, bijna vrolijke sfeer die in de zaal hing, bij de start van de AB-vergadering. De voorzitter, Dijkgraaf Jeroen Haan, viel het drukke gekwebbel op tussen de 29 bestuurders en wat stafleden. Hij herstelde de orde, maar hield de positieve sfeer de hele avond bekwaam levend. Daarin paste direct na zijn opening wel een kort een moment van stilte, ter herdenking van het overlijden op 14 december jl. van het oud AB- en DB-lid en voorheen VVD-burgmeester van Maarn, Mevr. Alida, Let de Stigter-Huising – bekend van het fietspad over de Utrechtse Heuvelrug naar Amerongen.

Bij het eerste echte agendapunt gaf Jeroen de hamer direct over aan Els Otterman als loco-dijkgraaf. Hij moest zelf de zaal verlaten en ook werd de publieke tribune ontruimd. Want in een vertrouwelijk stukje overleg, onder leiding van Mw Otterman, besprak het bestuur de kandidatuur van Jeroen Haan voor een nieuwe ambtsperiode als dijkgraaf. Ouderwets gingen na enig beraad de stembriefjes in de oude melkbusachtige stembus. Dat was door het glas van buiten de vergaderzaal zichtbaar. De uitkomst bleek zoals iedereen wel voorvoelde: Jeroen Haan is door het AB voorgedragen voor een herbenoeming als dijkgraaf. Dat zal via het ministerie tot een officiële benoeming door de Kroon leiden. Waarna de Dijkgraaf ergens in september 2025 zijn officiële herinstallatie zal krijgen.

Daarna zat er tempo in de vergadering. Maar liefst acht stukken nam het bestuur aan bij acclamatie, dus zonder stemming. Echte hamerstukken. De voorstellen waren in commissievergaderingen eerder al besproken met bestuursleden. Het waren bijna allemaal voorstellen met een wat organisatorisch-technisch karakter. Voor de Christenunie achterban met waterbeheer-interesse niet zo direct interessant. Maar waar het om de manier van besturen gaat, zaten er wel weer een paar mooie besluiten tussen.

Zo kon de werkgroep Samenwerken en Vernieuwen van het bestuur zelf, opgeheven worden, wegens het klaren van de klus met oplevering van evenwichtige voorstellen. Christine had daar voor de CU fractie ook een actieve inbreng in gehad. En aardig was ook dat het bestuur een paar oude verordeningen en regelgeving op de schop nam. Het bestuur trok drie regelingen in die niet langer opportuun of nodig waren. Doen andere overheden dat ook?

In het opiniërende deel van het AB-overleg zat veel meer interactie. Toch hield de Dijkgraaf ook in dit deel het tempo hoog. SGP en VVD waren het meest aan zet. Ze zetten kanttekeningen bij het voornemen tot instellen van een vertrouwenspersoon voor het bestuur zelf. Ging meer over de manier waarop, dan over het instellen van zo’n persoon.

En bij het besluit voor het Uitvoeringsprogramma Schoon Water in de stad Utrecht, waren SGP en VVD het meest gespitst op alternatieven in aanpak. Wel grappig was, dat in de beraadslagingen PvdA en SGP elkaar in positieve zin bijvielen bij een enkele afweging of taxatie: beide waren ‘bien étonnés de se trouver ensemble’. Hoe dan ook: het programma, dat een mooie samenwerking tussen de Stad Utrecht en het Hoogheemraadschap betekent, en 7 mln. euro investering in waterkwaliteit met zich meebrengt, bleef meer dan overeind in de besluitvorming.

Bij de ingediende motie Vreemd aan de orde, over een in te stellen pilot voor een generatietoets, ingediend door de Water Natuurlijk en de Partij voor de Dieren samen, lieten bijna alle fracties hun taxatie blijken. De interpretatie van de motie door het DB en de voorgestelde rol voor de net ingestelde Waterraad maakt het voorstel voor vrijwel alle fracties sympathiek.

En dan was er nog een brok besluitvorming naar aanleiding van het opiniërende deel van het overleg. Het voorstel van de werkgroep Samenwerking en Vernieuwing, om tot een overzichtelijker commissie-indeling van het bestuur zelf te komen, met herkenbare benamingen, en een vernieuwd reglement van orde, dat kon op unanieme steun rekenen. Hier was geen stemming nodig.

Bij de andere voorstellen was soms wel weer gebruik van de stemkastjes nodig. Dat heeft dan het voordeel dat je in één oog-opslag de verhoudingen in het bestuur op het grote scherm zag.

Ook was er een stemming over de motie die naast het uitvoeringsprogramma Schoon Water voor de stad Utrecht lag. In die motie verzocht het AB aan het DB meer zicht te krijgen en te delen over de riooloverstorten in het Utrechtse en over de voortvarendheid in de aanpak van de stad Utrecht daarin. Zulke overstorten hebben een sterk negatieve invloed op de waterkwaliteit en verdienen een sanering. Maar de gemeenten zijn doorgaans er primair verantwoordelijk voor. Hieromheen ontstond wat verwarring, maar uiteindelijk werd de motie van Water Natuurlijk breed aangenomen en door het DB omarmd om uit te voeren.

Als zoals vandaag op deze winderige woensdagavond het algemeen bestuur voor het laatst in het jaar samenkomt, is er de gewoonte dat er een korte terugblik en reflectie op het jaar plaatsvindt. Meestal mag een ‘nestor’, een lang zittend AB-lid dat doen. De Dijkgraaf had dit jaar Sebastiaan Groenendijk van de VVD bereid gevonden. Hoewel de VVD bij herhaling wat ‘ tegenhangt’ in voorstellen die ter stemming voorliggen, was de terugblik van Sebastiaan Groenendijk over het jaar positief van toon. Hij sprak over de goede omgang met elkaar bij inhoudelijke discussie, over de groei in bestuurskracht als bestuurscollege die hij waarnam over de laatste periode, over de meer en meer erkende noodzaak water en bodem meer sturend te laten zijn voor de ruimtelijke inrichting. En over het belang waterbeheer in de urgente klimaatuitdagingen die op ons afkomen.

Wat terloops en misschien omineus koppelde hij daar de noodzaak tot schaalvergroting onder waterschappen aan vast. We kunnen ons afvragen of de samenwerking over stroomgebieden en binnen de Unie niet een flexibeler stelsel oplevert, dat dichter bij burgers en bedrijven in het gebied, als eigen waterschap herkenbaar kan blijven. En grotere eenheden die fouten maken, maken grotere brokken – waar we bijvoorbeeld bij Waternet in Amsterdam de gevolgen van zien.

Maar al met al een tevreden en blije terugblik van de VVD-nestor. Dat sloot ook goed aan bij het aantal complimenten dat bestuursleden bij de rondvraag uitspraken voor ambtelijke ondersteuning, hoogheemraden of collega-bestuursleden. De inzet voor de RTV-Utrecht video van 10 december over de rentebetaling van het waterschap op een obligatie was daar deel van.  

https://www.youtube.com/watch?v=SGxFOwERBoA

De Elster Buitenwaard

Statenleden van de provincie Utrecht waren op bezoek in de Elster Buitenwaard onder leiding van Kees de Heer. Kees de Heer is de trotse eigenaar van het bankje dat er staat. Hij kreeg dit bankje omdat hij 25 jaar voor de fractie van de ChristenUnie heeft gewerkt in de provincie Utrecht. Een mijlpaal uitgedrukt in een bankje met de tekst: De Natuur wint altijd!

Jan Overweg mocht namens de fractie van ChristenUnie HDSR iets vertellen over deze ontwikkeling vanuit het perspectief van het waterschap.

Met de afronding van de  Elster Buitenwaard als natuurgebied worden verschillende doelen gerealiseerd op het gebied van biodiversiteit, waterkwaliteit en het verbinden van ecologisch waardevolle natuurgebieden. Rijkswaterstaat realiseert met dit project doelen vanuit de Kaderrichtlijn Water en het project is onderdeel van de Agenda Vitaal Platteland van de provincie Utrecht. 

De Elster Buitenwaard was voorheen agrarisch in gebruik. Om te voorkomen dat hogere zomerafvoeren op de Nederrijn tot schade zou lijden, is de uiterwaard omgeven door een zomerkade. Na de wijziging van de functie van landbouw naar natuur hoeft er geen bescherming voor een verhoogd rivierpeil meer te zijn. De zomerkade van de Elster Buitenwaard heeft daardoor geen veiligheidsbelang en economisch belang meer.

Binnen de Elster Buitenwaard was ook een primaire watergang aanwezig in onderhoud bij het waterschap. Als gevolg van de natuurontwikkeling heeft deze watergang ook geen functie meer voor af -en aanvoer van water voor meerdere belanghebbenden. Daarom is in goed overleg tussen alle partijen overeen gekomen dat het beheer en onderhoud van de zomerkade en de watergang door ons waterschap wordt overgedragen aan de gebiedsbeheerder (Het Utrechts Landschap). Door het vervallen van de waterkerende functie van de zomerkade, vervallen ook alle ver- en geboden vanuit de waterschapsverordening van ons waterschap. De gebiedsbeheerder kan de inrichting en het onderhoud van de zomerkade en bijbehorende coupures hierdoor naar eigen inzicht invullen.

Aangezien de  Elster Buitenwaard en Ameronger Bovenpolder van oudsher qua zomerkade met elkaar verbonden is aan de westzijde van de Elster Buitenwaard een korte zomerkade gerealiseerd, ter hoogte van de weg “De Opslag”. Op die wijze is de Ameronger Bovenpolder met een zomerkade beschermd.

 Samenwerking

Het verlaten en ‘verleggen’ van de zomerkade is een wens vanuit het project ‘Natuurontwikkeling Elster Buitenwaard’ en vanuit ons waterschap. Het levert het waterschap zelfs financiële voordelen op, omdat er straks geen beheer en onderhoud meer uitgevoerd hoeft te worden voor het gedeelte zomerkade dat wordt verlaten (o.a. inspectie, regulier en groot onderhoud). Het gedeelte dat wordt verlaten is ca. 3 km en het nieuw aan te wijzen gedeelte ca. 50 m. Met de provincie is daarom afgesproken dat ons waterschap de specifieke kosten voor het aanpassen van het grondlichaam onder de weg ‘De Opslag’ voor zijn rekening neemt.